Sarajevo

KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA :

Dojazd do centrum : łatwy,

Ceny : niskie,

Skala Citibreak.pl :  2 dni.

DOJAZD Z LOTNISKA DO CENTRUM :

1. Dojazd autobusem Centrotrans – przystanek znajduje się naprzeciwko wyjścia z terminalu pasażerskiego lotniska, za parkingiem. Koszt przejazdu 5 MK. Rozkład wywieszony na przystanku, autobusy kursują co 1-2 godziny.

2. Dojazd autobusem miejskim – trzeba wyjść z lotniska, skręcić w lewo a następnie w prawo (główna droga dojazdowa do lotniska) i następnie prosto, wzdłuż drogi ok 1 km aż dotrzemy do ronda z logo olimpijskim. Stamtąd spory wybór autobusów i trolejbusów do centrum (do centrum autobusy jadą w lewą stronę). Koszt przejazdu 1,1 MK, czas 30 minut.

3. Taxi – przejazd taksówką lotniskową do Bascariji kosztuje 15 Euro i trwa 15 minut. Dojazd do granicy starego miasta 10 Euro.

 

CO ZJEŚĆ W SARAJEVIE :

• Ćevapi (lub Ćevapčići) – absolutny król bośniackiego street foodu. To małe, grillowane ruloniki z mielonego mięsa wołowego lub wołowo-jagnięcego. Podaje się je w kultowym, puszystym chlebku zwanym somun (lub lepinja), z dużą ilością posiekanej, słodkawej cebuli oraz opcjonalnie z kajmakiem (gęstą, słoną śmietanką).
• Burek i Pity – w Bośni obowiązuje święta zasada: burek jest tylko z mięsem. Wszystkie inne wersje zawijane w chrupiące ciasto warstwowe (yufka) nazywają się pita. Koniecznie zamów je w zestawie z płynnym jogurtem do picia. Wypróbuj:
  • • Sirnica – z serem twarogowym.
    • Zeljanica – ze szpinakiem i serem.
    • Krompiruša – z ziemniakami i pieprzem.

• Pljeskavica – duży, płaski kotlet z grillowanego mielonego mięsa, często nadziewany serem, podawany w chlebku somun
• Begova Čorba – gęsta, aksamitna zupa z kurczakiem, warzywami i okrą (piżmianem jadalnym), zabielana śmietaną.
• Sarajevski Sahan – idealna opcja na spróbowanie wszystkiego po trochu. To talerz wypełniony miksem faszerowanych warzyw: japrak (liście winogron nadziewane mięsem), sogan dolma (nadziewana cebula) oraz faszerowane papryki.
• Bosanski Lonac – tradycyjny gulasz bośniacki z dużymi kawałkami mięsa i warzyw, duszony powoli w glinianym naczyniu.

ATRAKCJE :

1. Targ Baščaršija – główny, centralny plac, miejsce spotkań, centrum Sarajewa. Studnia Sebijl i setki gołębi wokół to charakterystyczne cechy Bascarsiji.    

     

2. Ratusz (Vijećnica) – budynek Ratusza pełnił funkcję bośniackiej biblioteki narodowej mieszczącej ponad 1,5 mln zbiorów. Podczas oblężenia Sarajewa został zniszczony a większość zbiorów uległa zniszczeniu w ogromnym pożarze. Budynek, w obecnej formie, odbudowano i oddano do użytku dopiero w 2014 roku.     
   

3. Most Łaciński (Most Gavrilo Principa, Latinska ćuprija) – 28 czerwca 1914 roku w tym miejscu Bośniak G.Principa dokonał zamachu na Franciszka Ferdynanda. Śmierć arcyksięcia uruchomiła ciąg wydarzeń, których finałem był wybuch I Wojny Światowej.     

4. Wzgórze Trebević – Sarajewo położone jest w dolinie, w niecce, którą otaczają liczne wzgórza. Jednym z nich jest Trebević. W 1959 otwarto kolejkę linową na szczyt wzgórza, skąd rozpościerał się wspaniały widok na całe Sarajewo. W trakcie oblężenia, z Trebevica ostrzeliwano miasto a kolejka została zniszczona. Odbudowano ją dopiero w 2018 roku        

5. Tor bobslejowy – tor bobslejowy zbudowany na wzgórzu Trebević z okazji Zimowych Igrzysk Olimpijskich Sarajevo’84. W czasie igrzysk zmagania saneczkarzy i bobsleistów śledziło na żywo aż 50 tyś kibiców. W następnych latach odbyło się kilka zawodów Pucharu Świata. W czasie oblężenia Sarajewa tor stanowił miejsce koncentracji sił serbskich, skąd dokonywano ostrzału  miasta. Okolice toru zaminowano. Obecnie tor jest całkowicie zdewastowany, jest miejscem spotkań, cały pokryty jest w grafitti. Umiejscowienie pośrodku gęstego lasu sprawia niesamowite wrażenie. Tor był kilkukrotnie przedstawiany w mediach, m.i.n. w programie „abandoned” na Discovery. Ciekawostką jest, że budowa toru bobslejowego na Trebevicu była najbardziej kosztownym wydatkiem infrastrukturalnym w Jugosławii !    
 
 

6. Hala Zetra – Hala widowiskowo-sportowa wybudowana w 1983 w związku z Zimowymi Igrzyskami Olimpijskimi Sarajevo’84. W hali tej odbywał się turniej hokejowy a obok rywalizowali łyżwiarze. Latem 1992 na skutek bombardowań i ostrzałów artyleryjskich przez bośniackich serbów, budynek został prawie całkowicie zniszczony. W piwnicach hali zorganizowano kostnice a drewniane trybuny wykorzystywano  do produkcji trumien. Po wojnie halę odbudowano. Przy hali znajduje się maszt ze słynnym, oryginalnym logo olimpiady. Obok hali znajduje się stadion ze zniczem olimpijskim. Okolice hali podczas ZIO’84 były terenem w dużym stopniu niezagospodarowanym lub stanowiły obiekty sportowe jak np boiska. W związku z potrzebą pochowania tysięcy ofiar oblężenia, cały ten „wolny” teren został zamieniony w cmentarze, podzielone wg religii spoczywających tam osób.          

7. Wioska olimpijska, infrastruktura olimpijska – warto odwiedzić pozostałe, niszczejące obiekty olimpijskie, zarówno przy kompleksie góry Igman (hotel dla sportowców, skocznie, podium medalowe) jak i w samym Sarajewie.       

8. Targ Markale – targ owocowo-warzywny pośrodku starej części Sarajewa. W czasie oblężenia był to główny miejski targ, na którym można było nabyć podstawowe produkty nie tylko żywnościowe. 05 lutego 1994 w czasie ostrzału moździerzami, na targu zginęło 68 osób a rannych zostało 100 osób. 28 sierpnia 1995 podczas innego ostrzału, zginęło 28 mieszkańców Sarajewa. Po tych wydarzeniach, NATO 30 sierpnia 1995 rozpoczęło akcję „Deliberate Force”, która ostatecznie doprowadziła do zawarcia pokoju w Dayton. Prawda o tych wydarzeniach prawdopodobnie nigdy nie wyjdzie na jaw. Umiejscowienie Targu Markele (wąska ulica, 4 piętrowe kamienice wokół) stanowiło dość trudny cel pod względem technicznym. Jest bardzo duże prawdopodobieństwo, iż ostrzału dokonali sami Bośniacy aby całą winę zrzucić na agresora Serbię i wymusić na NATO działanie militarne. I to faktycznie miało miejsce, mimo iż na gruncie prawnym atak na Serbię, bez oficjalnego mandatu NATO było bezprawiem.          

9. Tunel pod lotniskiem w Sarajewie – Miasto Sarajewo przez prawie 3,5 roku było całkowicie odcięte od świata. Jedyną drogą, którą można było dostać się do miasta był 800-metrowy tunel wydrążony pod lotniskiem w Sarajewie. Tą drogą „przemycano” do miasta wszystko co było niezbędne do jego funkcjonowania. Szacuje się, że przez tunel przemieściło się w obie strony od 800.000 do 1.000.000 osób. Prace nad tunelem rozpoczęto w I.1993 a ukończono w czerwcu tego roku.           

10. Browar Sarajewo (Sarajevska Pivara) – powstały w 1864 roku, w pewnym momencie był największym browarem monarchii Habsburgów. W czasie oblężenia Sarajewa, browar spełniał bardzo ważną funkcję – dostarczał wodę swoim mieszkańcom. Usytuowany pod Trebevićem, produkuje wiele rodzajów piw do dnia dzisiejszego.  
 

11. Aleja Snajperów (ul. Tito, ul. Zmaja od Bosne [pol : Smoka z Bośni]) – Jedno z charakterystycznych miejsc dla Sarajewa. Jest to dość szeroka, dwukierunkowa ulica łącząca w czasie oblężenia spore osiedle z centrum miasta. Był to relatywnie nie osłonięty, otwarty teren, gdzie mnóstwo osób zostało postrzelonych lub zginęło od kul snajperów. W pobliżu znajduje się hotel, w którym zakwaterowano większość dziennikarzy podczas oblężenia. Stąd też jest sporo materiałów dokumentujących ostrzeliwanie  mieszkańców. W internecie można znaleźć sporo materiałów z alei snajperów. Obok znajduje się też pętla tramwajowa, gdzie można zobaczyć tramwaje pamiętające czasy oblężenia. W całym Sarajewie ale szczególnie tu było sporo znaków i tablic ostrzegających przed snajperami (Pazi Snajper). Były wykonane na czymkolwiek lub po prostu napis na murze, byle tylko ostrzec obywateli.  

12. Osiedle Ciglane – charakterystyczny ciąg budynków, osiedle mieszkaniowe zlokalizowane niedaleko hali Zetra. Na górę wjeżdża się specjalną kolejką. Jeden z symboli architektury postkomunistycznej.       
 

13. Bliźniacze wieżowce Momo i Uzeir – jeden z symboli miasta. Podczas oblężenia doszczętnie zniszczone na skutek pożaru po ostrzale.      

14. Sarajevo’84 – Mimo, że od olimpiady zimowej Sarajevo’84 minęło 40 lat, w wielu miejscach mona spotkać jeszcze pozostałości po imprezie. I nie mam tu na myśli budynków ale można spotkać oryginalne reklamy, napisy, kierunkowskazy. Samo Sarajewo bardzo dba o pamięć o olimpiadzie, wszędzie można kupić różne pamiątki zarówno z logo olimpiady jak i jego charakterystyczną maskotką „Vucko” (wilk). Warto zwrócić uwagę, że same przygotowania do olimpiady miały dramatyczny charakter. Na dwa dni przed otwarciem igrzysk w Sarajewie i okolicach nie było grama śniegu, olimpiadzie groziła całkowita katastrofa, na szczęście w przededniu otwarcia spadł śnieg w takich ilościach, że dosłownie wszyscy mieszkańcy miasta byli zaangażowani w odśnieżanie, w przywrócenie funkcjonalności  miastu.         

      

 15. Róże Sarajewa – specjalnie oznaczone miejsca, gdzie podczas oblężenia miasta od ostrzału moździerzowego zginęło 3 lub więcej ludzi. Każdy wybuch pozostawał wyraźny ślady w ziemi, które zostały wypełnione czerwoną żywicą aby upamiętnić tą tragedię. Miejsca te czasami są niezauważalne, bardzo często znajdują się na chodnikach, ciągach komunikacyjnych. Mieszkańcy Sarajewa nie zwracają już na nie uwagi. Obecnie „sarajewskie róże” otacza się specjalnymi oznacznikami i w wielu miejscach stawia się tabliczki z opisem. Takich miejsc w mieście było ponad 200, sporo z nich przetrwało do dnia dzisiejszego.        
       

15. Cmentarze – całe Sarajewo usiane jest cmentarzami. W większości są to charakterystyczne cmentarze muzułmańskie a daty na grobach zwykle mieszczą się w przedziale 1992-1996. W tym czasie w Sarajewie, na skutek oblężenia zginęło 10.000 ludzi, w tym 1.500 dzieci (rannych odpowiednio 56.000 i 15.000). Aby móc pochować taką ilość osób, cmentarze powstawały na każdym wolnym skrawku ziemi, często na obiektach sportowych, boiskach. Nad jednym z większych cmentarzy góruje wieża z symbolami olimpijskimi…         

Sarajewo, jego historia, dziedzictwo są wystarczającym powodem aby odwiedzić to niesłychane miasto. Powyższe pozycje to propozycje na „citibreak” ale w tym mieście warto zostać trochę dłużej.